Terwijl de lange, hete zomer nog loom doorsluimert, komt de herfst steeds sneller in zicht. De bladeren aan de bomen kleuren oranje, bruin en geel, vogels maken zich op voor hun grote trek naar het zuiden en eekhoorntjes en andere kleine bosdieren slaan langzaam maar zeker aan het verzamelen voor hun lange winterslaap. In de nazomer en herfst werkt vertoeven in de natuur weldadig: de lange, gouden stralen van de laaghangende zon leveren de prachtigste beelden en de fijnste warmte op. Zo ook bij deze verborgen parel in Stadsbos013. Sinds januari bestieren Henk van der Dussen en Bastiaan Milo Voedseltuin Sparrenhof, een tuin, community en meewerkplek ineen. Tilburgers met een plukabonnement kunnen hier van begin mei tot half december wekelijks terecht voor verse groenten, fruit en kruiden. Bastiaan: “Het idee is: we géven aan de natuur en daardoor krijgen we ook iets terug.”
Zou je vanaf de Bredaseweg over de heg spieken bij Landgoed Sparrenhof, dan zie je ze
meteen: de flinke groep vrijwilligers – schoffelend, plantend en wiedend – onder leiding van
Bastiaan en Henk. De voeten én handen stevig in de klei. Henk: “Toen we hier kwamen, was
er niks. Er hadden plantanen gestaan en maïs. De grond was volledig uitgeput. Tja, daar
hadden we ons wel even op verkeken.”
Tuin om je thuis te voelen
Van die armoedige grond is nu weinig meer te zien. In de Voedseltuin bloeit en groeit het
volop. Op acht vakken met een totaal van 108 bedden staan nu onder andere boontjes,
courgettes, sla en een bonte mix aan weelderig bloeiende bloemen. Verderop groeien
verschillende soorten boerenkool, zoals een rode variant, en snijbiet. Ook zijn er twee flinke
tunnelkassen met een oerwoud aan kerstomaatjes en andere tomatensoorten (‘snoepgoed’,
aldus Henk), aubergines en verschillende komkommersoorten, zoals de smakelijke Piccolo.
En de tuin is nog lang niet af: verderop zijn met worteldoek afgeschermde bedden
waaronder compost broeit – volgend jaar de voedingsbodem voor allerlei groenten. Er komt
een kruidenlaan en een boomgaard met tachtig fruitbomen, afgewisseld met bessenstruiken.
Voor de rugzijde van de tuin staat een struweelhaag van honderddertig meter lang op de
planning, met bijna jaarrond besjes voor de vogels. Ook komt er nog een bloementuin en
een zitkuil. Henk: “Mensen moeten zich hier thuisvoelen. Waardoor ze graag komen
plukken, en het ook gewoon fijn vinden om hier te zijn.”
Herontdekken van voedsel
En die mensen zijn er genoeg. Voedseltuin Sparrenhof heeft 137 abonnees – volwassenen
en kinderen – die wekelijks komen plukken. Ben je net nieuw? Dan nemen Bastiaan en
Henk je mee op sleeptouw. Zo weet je wat er te plukken valt en hoe dat plukken in zijn werk
gaat. Henk: “Laatst was er een 82-jarige dame. Ze kwam hier op de tuin en wist niet wat ze
wilde plukken. ‘Nou, we hebben bijvoorbeeld courgettes’, stelde ik voor. Wij naar de
courgettes. Toen liet ik haar zien hoe je het beste kunt plukken: op de plek aan de plant
waar veel courgettes zitten en dan het liefst de grootste courgette eerst. ‘Wat zouden we
daarvan kunnen maken?’, vroeg ze. ‘Een soep?’, opperde ik. Die hebben we samen
gemaakt. Je zág haar genieten. Dat bereik je niet met een courgette uit de supermarkt.”
Bastiaan: “Het is precies dát: de relatie van mensen met hun voeding veranderen. Dat het
niet meer iets vluchtigs is, maar iets waarvoor je waardering hebt en liefde voor voelt.”
Meebewegen met de natuur
Henk en Bastiaan hanteren een ‘verboden te graven-beleid’, beter bekend als niet-kerende
grondbewerking. Waarom eigenlijk? Bastiaan: “Stel dat je een flat met meerdere
verdiepingen ondersteboven gooit: het leven dat zich daar afspeelt, is dan compleet om
zeep. Dat gebeurt ook wanneer je de aarde omspit: je haalt de gelaagdheid uit de grond.
Alles in de bodem heeft zijn plek en diepte waar het optimaal functioneert. Als je dat
verstoort, kunnen de planten bijvoorbeeld bepaalde voedingsstoffen niet meer opnemen.”
De visie van Voedseltuin Sparrenhof is: geven, geven, geven. Henk: “We bewegen mee met
de natuur, voeden de tuin op een natuurlijke manier en leiden haar waar nodig in goede
banen.” Als voorbeeld noemt hij luizen. Die spuiten ze hier niet weg, maar lokken ze een
andere kant op met Afrikaantjes. Bastiaan: “Laatst hadden we een luizenplaag op de
boerenkool. Na verloop van tijd zagen we dat sluipwespen hun eitjes in die bladluizen
legden, waardoor er bladluismummies ontstonden. De sluipwespen zijn een natuurlijke
vijand van de luis. De natuur zorgde zélf voor de balans.”
Landbouw vanuit de gemeenschap
“Vroeger was het heel normaal dat je groente en fruit uit eigen tuin at”, memoreert Henk.
“Daar zit onze droom: om dát gevoel weer terug te brengen.” En dat lukt aardig, met die ruim
honderd abonnees en een mooie wachtlijst van mensen die zich volgend seizoen aan willen
sluiten. Plus: vijf tot tien vrijwilligers per dag die op de dinsdag- en zaterdagochtenden hier
de handen laten wapperen, en die dan ook samen lunchen met een gerecht uit de tuin.
Bastiaan: “Maar ook voor abonnees geldt: denk gerust mee over de tuin. Kun je iets doen of
heb je een idee? Laat het weten.” Daar zit nog iets achter. Want de tuin, die dragen de
abonnees sámen, als een echte community. ‘Gemeenschapslandbouw’, noemen de heren
het. Bastiaan: “En dat betekent dat we ook samen de risico’s delen. We werken hier wel met
de natuur, hé? Is er overvloed, dan deel je daar als abonnee in mee. Maar is er bijvoorbeeld
minder oogst omdat we schade leden door een hagelbui, dan kan het zijn dat er even
minder is.” Het afgelopen jaar is die community rond de tuin als vanzelfsprekend gegroeid.
Zo ontstonden er spontaan verschillende appgroepen vanuit abonnees, bijvoorbeeld een
waarin smakelijke recepten worden gedeeld en een waarin ouders met kinderen
samenplukdagen afspreken. Henk: “We zijn hier gestart met een heel duidelijk idee. En nu
voelen we aan alles dat het stroomt. Dat is ontzettend gaaf om te merken.”
Nieuwsgierig naar Voedseltuin Sparrenhof? Via de filmpjes op de Instagrampagina krijg je een goede indruk. Of neem een kijkje op de website. Interesse om je aan te melden als abonnee? Plan dan eerst een rondleiding met Henk of Bastiaan via de website.
